vrijdag 13 mei 2011

Onvoorwaardelijke liefde



Als het om liefde gaat, wordt vaak gesproken over onvoorwaardelijke liefde. En als er onvoorwaardelijke liefde bestaat, dan moet er ook voorwaardelijke liefde bestaan.

Voorwaardelijke liefde
Voorwaardelijke liefde betekent dat liefde aan voorwaarden gebonden is. Voorwaardelijke liefde is liefde die alleen kan bestaan als er aan die voorwaarden voldaan wordt. Het betekent: ik hou alleen van jou als

Als we voorwaarden stellen aan liefde dan zeggen we dat de ander aan die voorwaarden moet voldoen om onze liefde te kunnen ontvangen. We gaan er daarbij vanuit dat die ander onze liefde wel graag wil krijgen. Zo graag dat hij of zij bereid zal zijn om aan die voorwaarden te voldoen. We gaan er vanuit dat de ander behoeftig is aan onze liefde. En daarmee gebruiken we die behoeftigheid om het gedrag van die ander af te dwingen. Voorwaarden stellen aan liefde is daarmee emotionele chantage.

We houden van iemand als we die persoon waarderen. Als we iemand hoog hebben zitten. Als we iemand hoogachten. Wanneer we denken dat de ander onze liefde nodig heeft, en zodanig nodig heeft dat hij zijn gedrag wel zal aanpassen aan onze wensen om die liefde maar te kunnen krijgen, dan getuigt dat niet bepaald van hoogachting.

Bij het stellen van voorwaarden aan liefde gaan we er vanuit dat de ander onze liefde nodig heeft. En dat wij, door die liefde te rantsoeneren (voorwaardelijk te maken), gebruik kunnen maken van die behoeftigheid om daarmee gedrag van die ander te kunnen afdwingen. Voorwaardelijk van iemand houden betekent dat je vindt dat je boven die ander staat. Voorwaardelijke liefde betekent dat de ander jouw liefde meer nodig heeft dan andersom. Voorwaardelijke liefde is daarmee gebaseerd op minachting.

Liefde geven/krijgen
Voor het bestaan van voorwaardelijke liefde is het dus noodzakelijk dat liefde iets is dat we kunnen krijgen. Of niet, als we ons niet naar de gestelde voorwaarden gedragen. Dat liefde iets is dat ons ook kan worden ontzegd. Iets dat we kunnen verliezen, als we ons niet gedragen naar de gestelde voorwaarden. Dat liefde überhaupt iets is dat we kunnen geven of krijgen. En daarmee dus kunnen afdwingen of ontzeggen.

Liefde is een gevoel. En een gevoel is iets dat je voelt. Liefde voor iemand is dus iets dat je voelt. Een gevoel kun je hebben. Maar een gevoel kun je niet weggeven. Ik kan mijn gevoel niet aan jou overhandigen. Liefde kan daarmee noch gegeven, noch gekregen worden. Liefde voor een ander kan alleen gevoeld worden. En dat gevoel kun je aan de ander laten zien.

In de meeste gevallen zal het laten zien van dat gevoel, door de ander worden gewaardeerd. Maar dat betekent nog niet dat je daarmee liefde aan die ander geeft. Er valt niks te geven (er valt alleen iets te voelen), en er valt dus ook niks te rantsoeneren of te ontzeggen. Of te krijgen/ontberen. Als een ander laat zien dat hij van je houdt, dan geeft hij je niks. Hij laat alleen zijn gevoel zien. Je krijgt dan niks, maar je neemt waar dat de ander van je houdt. Je neemt het gevoel van de ander waar. Dat is alles. Maar we vinden het wel fijn om dit waar te nemen.

Dat we dit op prijs stellen, betekent nog niet dat we het kunnen afdwingen. We kunnen een gevoel niet gebruiken als handelswaar. We kunnen niet zeggen: als jij je naar mijn voorkeur gedraagt, dan krijg jij mijn gevoel van liefde voor jou. Er valt niets te krijgen. En omdat er niets te krijgen valt, valt er ook niets te geven. Geven of krijgen van liefde is dus een illusie. Een illusie die gebruikt wordt om gedrag af te dwingen. Voorwaarden stellen aan liefde is dus onmogelijk. Voorwaardelijke liefde is namelijk helemaal geen liefde. Voorwaardelijke liefde is chantage op basis van een illusie. De illusie dat je liefde kunt krijgen. ‘Voorwaardelijke liefde’ is daarmee een contradictio in terminis.

Liefde kan niet anders zijn dan onvoorwaardelijk. Zodra er voorwaarden aan gesteld worden, is er geen sprake meer van liefde, maar van minachting. En minachting is simpelweg geen liefde. De uitspraak ‘onvoorwaardelijke liefde’ is daarmee een pleonasme. Het is een taal/stijlfout. Net zoals een ‘ronde cirkel’, of een ‘grote reus’. Liefde is altijd onvoorwaardelijke liefde, anders is het simpelweg geen liefde.

Eeuwige liefde
Echte liefde ( = onvoorwaardelijke liefde = liefde) kan daarmee ook niet over gaan. Het idee dat liefde kapot kan gaan is ook gebaseerd op de gedachte dat liefde verbonden is aan voorwaarden. Het idee is gebaseerd op de gedachte dat liefde onder bepaalde voorwaarden kan verdwijnen. Dat liefde voor een ander kan verdwijnen als die ander zich op een bepaalde manier gedraagt (of juist niet gedraagt). Het is eigenlijk een omkering van het principe achter voorwaardelijke liefde. Het zegt: liefde kan alleen blijven bestaan als de ander zich niet (of juist wel) op een bepaalde manier gedraagt. Het is voorwaardelijk.

En omdat liefde alleen maar onvoorwaardelijk kan zijn, bestaan er geen voorwaarden aan. En er bestaan dus ook geen voorwaarden waaronder liefde kan verdwijnen. Liefde is daarmee per definitie onvergankelijk. Er bestaan gewoon geen voorwaarden waardoor liefde kan verdwijnen omdat er geen voorwaarden aan liefde bestaan. Liefde die over gaat, is/was geen liefde. Liefde is dus altijd eeuwige liefde (het kan niet anders) en ook ‘eeuwige liefde’ is daarmee dus een pleonasme.

Superieure liefde
Voorwaardelijk maken van liefde is dus gebaseerd op een gevoel van superioriteit: de ander heeft mijn liefde harder nodig dan andersom. Oftewel: mijn "liefde" is meer waard. En daarmee kan ik gedrag afdwingen van die ander. Voorwaardelijke liefde heeft dus de bedoeling macht over de ander te verkrijgen.

Maar daarmee zeggen we ook dat we dat specifieke gedrag van die ander nodig hebben. We ervaren de noodzaak om het gedrag van de ander te sturen om te kunnen leven zoals we willen leven. We ervaren de behoefte om het gedrag van anderen te controleren om zelf gelukkig te kunnen zijn. Dat de ander zich naar onze zin gedraagt, is een voorwaarde om zelf gelukkig te kunnen zijn. Een voorwaarde om van ons eigen leven, en dus van onszelf, te kunnen houden. En daarmee wordt de liefde voor onszelf dus ook voorwaardelijk.

Ook degene die zich laat misbruiken, stelt voorwaarden aan de liefde voor zichzelf. Hij kan alleen gelukkig zijn, van zijn leven (en dus van zichzelf) houden als een ander van hem houdt. Voorwaardelijke liefde voor een ander heeft dus altijd zijn oorsprong in voorwaardelijke liefde voor onszelf. Of je jezelf nu superieur opstelt en daarmee het benodigde gedrag van een ander afdwingt, of dat je je hierdoor laat misbruiken en je gedrag aanpast om de benodigde liefde te kunnen ontvangen, in beide gevallen gaan we uit van behoeftigheid. We hebben iets (gedrag/liefde) van de ander nodig om gelukkig te kunnen zijn. Zonder dat, zijn we incompleet en ongelukkig.

Voorwaardelijke liefde heeft dus altijd zijn oorsprong in voorwaardelijke liefde voor onszelf. En dus in het ontbreken van liefde voor ons zelf. Dat is de werkelijke betekenis achter de uitspraak: je kunt alleen van een ander houden als je van jezelf houdt.

Liefdesrelaties
Liefde (= onvoorwaardelijke liefde) kan dus onder geen enkele voorwaarde over gaan omdat er geen voorwaarden zijn aan het bestaan van liefde, en er dus ook geen voorwaarden kunnen bestaan aan het verdwijnen ervan. Toch kunnen relaties wel overgaan. Ik schrijf bewust de woorden ‘over’ en ‘gaan’ aan elkaar. Overgaan dus. Want dat is precies wat het is. Overgaan van de ene vorm naar de andere vorm.

Soms kunnen de wensen van mensen om hun leven vorm te geven tegenstrijdig zijn aan elkaar. Te tegenstrijdig om bijvoorbeeld samen een huishouding te kunnen blijven voeren. Iemand die bijvoorbeeld de wens heeft om in een vertrouwde omgeving te verblijven, tussen vertrouwde mensen, kan best houden van iemand wiens wens het is om voortdurend rond de wereld te reizen. In zo’n geval zou het geen daad van liefde zijn om het de ander onmogelijk te maken om zijn wens waar te maken. Ook dat zou een voorwaarde zijn, en dus geen liefde. In zo’n geval zal de relatie dus overgaan van de ene vorm naar de andere vorm. Niet meer bij elkaar, maar uit elkaar. Maar omdat liefde onvergankelijk is, blijft die liefde ondanks de afstand gewoon bestaan.

Exclusieve liefde, liefde voor maar één persoon, is daarmee ook een illusie. De gedachte dat je alleen liefde kunt (en mag) voelen voor degene met wie je op de een of andere manier een afspraak gemaakt hebt, is natuurlijk ook gewoon een voorwaardelijkheid. Het is een soort culturele afspraak. Een culturele voorwaarde. Niets of niemand kan bepalen wat je voelt, en dus kun je ook zonder een afspraak te maken, of zonder voortdurend samen te zijn, van iedereen houden van wie je houdt. Zo kun je ook prima van een ander houden als die ander er geen blijk van geeft van jou te houden. Liefde is immers geen handelswaar.

Liefde en vrijheid
Liefde is daarmee onverbrekelijk gekoppeld aan vrijheid. Iemand die werkelijk van je houdt zal je altijd alle vrijheid verlenen. Dat kan niet anders omdat het beperken van vrijheid een voorwaardelijkheid is, en voorwaardelijkheid en liefde zijn tegengesteld aan elkaar. Ze kunnen niet tegelijkertijd en samen bestaan. Mensen die werkelijk van je houden hebben dus geen andere keuze dan je alle vrijheid te verlenen, net zoals jij geen andere keuze hebt dan vrijheid te verlenen aan degenen van wie jij werkelijk houdt. Liefde is nou eenmaal onvoorwaardelijk, en onvoorwaardelijk betekent zonder voorwaarden.

De mate van vrijheid die iemand je gunt is dus onverbrekelijk verbonden aan de mate van liefde die hij/zij voor je voelt. Als iemand zegt: ‘ik hou van jou’, en hij probeert je vervolgens voorwaarden op te leggen (en dus je vrijheid te beperken) dan sprak hij niet de waarheid. Dit eenvoudige principe geldt voor alle situaties waarin mensen met elkaar omgaan. Zowel dus tussen twee mensen als in een collectief. Een regering bijvoorbeeld die beweert dat ze handelt uit liefde voor volk en vaderland, en vervolgens voorwaarden en onvrijheden oplegt aan dat volk, zo’n regering spreekt simpelweg niet de waarheid.

Onvoorwaardelijke liefde is dus een pleonasme. Een taalfout. Daarom verander ik de titel onderaan dit stukje alsnog in ‘Liefde’. Liefde is liefde en dus de enige liefde die bestaat.

18 opmerkingen:

Eugenie van Ruitenbeek zei

Mooi stuk, Pieter. Hoe zie jij de liefde tussen man en vrouw? En waar plaats je liefhebben (in tegenstelling tot sex) in dit alles? Ik kan van iedereen houden maar niet iedereen liefhebben. En onder liefhebben versta ik de liefde bedrijven hetgeen iets volstrekt anders is dan sex hebben.

Zwaai,
Eugenie

Pieter Stuurman zei

Hey Eugenie,

Hoe gaat het met je?

Ik merk dat ik je vraag best lastig te beantwoorden vind. Maar vooruit, een poging:

In principe zijn alle mensen met elkaar verbonden. Die verbondenheid zou je liefde kunnen noemen, maar zo ervaren we dat niet altijd.

Ik denk dat de meeste mensen liefde ervaren als er waardering voor een specifieke verbondenheid bestaat. Waardering die uitgesproken wordt (of op een andere manier getoond) leidt tot waardering bij de ander. Iedereen wordt graag gewaardeerd. Het leidt tot toenadering, en het eindpunt van toenadering is eenwording.

In een liefdesrelatie (inderdaad bijvoorbeeld tussen man en vrouw) hoeft er geen begrenzing te zitten aan de mate van toenadering (en dus eenwording). Een begrenzing die je bijvoorbeeld bij de verbondenheid die vriendschap heet, of de verbondenheid tussen collega’s, of tussen klant en kassajuffrouw wel hebt. Daar zitten grenzen aan. Een liefdesrelatie zou je dus in het ideale geval de volledige, onbegrensde beleving van liefde kunnen noemen.

Mensen kunnen zichzelf, wie ze werkelijk zijn (of willen zijn), alleen ervaren in relatie tot andere mensen. Alleen in een relatie zonder voorwaarden, een relatie dus waarin je jezelf in al je facetten en zonder beperkingen kunt beleven (in relatie tot die ander), kun je jezelf dus volledig ervaren. Elkaar dat gunnen is wat mij betreft de grootste daad van liefde. Een liefdesrelatie tussen man en vrouw waarin alle facetten, inclusief de meest intieme, beleefd kunnen worden is in die zin de ultieme beleving van liefde. Het is (in ieder geval in onze cultuur) de enige mogelijkheid om jezelf in volledigheid, zonder beperkingen, te laten zien en te beleven, en dat de ander ook toe te staan.

Liefhebben is het resultaat van passie. Passie is de wil, of de gedrevenheid, om liefde gestalte te geven. Het is de wil om bij je geliefde te zijn, om hem/haar aan te raken, te verkennen of te herkennen. De wil om elkaar (en daarmee jezelf) te plezieren. De wil om van elkaar te genieten (en elkaar te laten genieten) op een tastbare manier.

Sex is een lichamelijke functie. Een functie overigens die uitermate geschikt kan zijn om daarmee liefde gestalte te geven en dus ruimte te geven voor passie. Maar op zich is het een lichamelijke functie, net als eten. Maar ook samen een intiem etentje hebben kan een uitdrukking van passie zijn. Maar dat maakt eten op zich (net als sex) niet synoniem aan passie.

Groet,

Pieter

Anoniem zei

Dus Wat ik hier lees wil zeggen dat sex een functie is.. Sex gaat veel dieper dan alleen een functie zijn.

Ook komt het stuk over liefde niet echt juist over.
M.a.w. je mag dus lekker je gang gaan, zo is het dus niet, dat noemt men egoïsme. Liefde kent geen voorwaarden, dat klopt.

maar zoals u het hier beschrijft, is vreemdgaan dus ook toegestaan, want dat is toch een voorwaarde??? want ja liefde is vrijheid..

Ondanks de mooie woorden, niet goed over nagedacht.

Door dit soort belachelijke dingen, gaan huwelijken/ relaties achteruit. Kijk maar hoe makkelijk mensen tegenwoordig relaties opgeven, want ja er zijn toch genoeg vissen in de zee.

Niemand wil meer moeite doen, het is gewoon hartverscheurend. Mensen hebben een idealistisch beeld van een relatie en willen geen moeite doen, alles moet makkelijk gaan en alles moet kunnen..

Niemand lijkt werkelijk te beseffen wat liefde inhoud en dat vind ik jammer!


gr,

M

Pieter Stuurman zei

Beste M,

Sex is natuurlijk een lichamelijke functie. Maar wel (zoals ik hierboven al schreef) een functie die uitermate geschikt is voor het uitdrukking geven aan liefde. In dat geval is sex natuurlijk (inderdaad) oneindig veel meer dan een lichamelijke functie.

Over vreemdgaan: vind je vreemdgaan een uitdrukking van liefde? Natuurlijk is vrijheid onverbrekelijk verbonden aan liefde, maar dan moet er natuurlijk wel sprake van liefde zijn.

De enige voorwaarde die aan liefde gesteld wordt, is dat het liefde IS.

Je zegt dat niemand meer lijkt te beseffen wat liefde inhoudt. Ik ben erg benieuwd naar jouw besef daarover.

Anoniem zei

@ P. Stuurman


Hoe ik liefde zie: Je gaat 100% voor elkaar, je geeft niet op bij het moeilijkheden en je blijft elkaar trouw.

Overspel is géén vorm van liefde, maar lust en begeerte. Je niet kunnen onthouden van verlangens voor een andere vrouw of man, is respectloos naar je partner en jezelf.

Waar zijn de normen en waarden als het gaat om liefde??

Als het in deze maatschappij niet zo makkelijk werd gemaakt om van relatie naar relatie te hoppen, onenightstands te hebben en vreemd te gaan zouden wij mensen ons anders gedragen.
Daarnaast geeft de media een verkeerd beeld van relaties.

Ik merk dat mensen tegenwoordig zoeken naar een perfecte relatie.. open your eyes en be honest.. Wij mensen zijn niet perfect, relaties zijn niet perfect en dat ideale plaatje die veel mensen zich voorstellen van een partner, is een illusie.

We hebben allemaal tekortkomingen en daar heb je begrip voor, daar leer je mee omgaan, dat accepteer je. Dit alles vanuit liefde.

Vaak hoor je mensen zeggen: "de liefde is weg" en nog meer van dat soort uitspraken.

Wat ik me dan af vraag hoe komt het dat de liefde weg is?

Dat komt doordat mensen denken dat het allemaal vanzelf moet gaan.

WAKE UP!

Een relatie kost tijd en energie. Als je geen moeite doet om die vlam ( de liefde) te laten wakkeren, dan dooft het vuur vanzelf.. Logisch toch.

Als je moeite doet/wil doen voor iemand/je relatie, dan kom je er samen uit.


Helaas in sommige gevallen niet.. maar heb je samen alles geprobeerd, heb je het genoeg tijd gegeven, of vlucht je weg??

Gr,

M

Olivier zei

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=GBx9IDMZfIA[/youtube]

Toen ik U.G. KrishnaMurthi dit hoorde zeggen, wist ik dat hij gelijk had. Liefde is het meest misbruikte woord ter wereld.

relaties zei

Peter, hartstikke bedankt voor deze mooie beschouwing. Ik zie mezelf erg vaak terugkomen in het artikel. Dank voor de reflectie

Anoniem zei

Helemaal mee eens beste Pieter, ik heb daar een mooie vragende zin voor: Houd jij van mij omdat jij wenst dat ik van jou houd of houd ik van jou omdat ik wens dat jij van mij houd. Mvg.Jasper.

Pieter Stuurman zei

Als het werkelijk om liefde gaat Jasper: geen van beide.

Als het werkelijk om liefde gaat hou ik van jou omdat ik van jou hou. Onafhankelijk van wat jij doet. Onvoorwaardelijk dus :-)

Anoniem zei

Dat bezit waarheid Pieter, dat wijst op ware Liefde :-) Mvg.Jasper.

Anoniem zei

hoi pieter,

mooi geschreven. wat ik mij nog afvraag is hoe toon je dan onvoorwaardelijke liefde aan een persoon zonder jezelf op de 2e plaats te zetten? want dan verlies je weer liefde voor je zelf. waar ligt dan de grens. als ik het goed begrijp is onvooraardelijke liefde iets voor een ander doen zonder er zelf voordeel uit te kunnen halen of is dat onjuist ?

gr anna

Pieter Stuurman zei

Hoi Anna,

Bedankt voor je reactie.

Zoals ik in het stukje al schrijf: liefde is iets dat je voelt voor iemand. Dat kan zich uiten in iets doen voor die iemand, maar dat hoeft niet.

Waarom zou je, als je liefde voelt voor een ander, minder liefde voor jezelf voelen? Het tegendeel is waar, zoals ik ook laat zien in de tekst. Pas wanneer je liefde voor je eigen leven hebt (en dus voor jezelf) kun je van een ander houden zonder die ander verantwoordelijk te maken voor de kwaliteit van jouw leven. Onvoorwaardelijk dus.

Tom zei

In het boek 'Elf Minuten' schrijft Paolo Coelho over seks en liefde. Om over de heilige kant van seks te kunnen schrijven, moest hij eerst begrijpen waarom seks zo ontheiligd was. Het boek gaat over een jonge vrouw - die verlangt naar het grote avontuur en de grote liefde - die onder valse voorwendselen naar Genève wordt gelokt en in de prostitutie belandt.

When love incarnates:
https://www.youtube.com/watch?v=xSdXUNQg9DI

De alchemie van de liefde:
http://www.lisettethooft.nl/images2/De%20alchemie%20van%20de%20liefde%20in%20het%20kort.pdf

Harry zei

Hallo Pieter,

Dank voor je mooie tekst. Klopt het als ik de conclusie trek dat onvoorwaardelijke liefde alleen mogelijk is buiten een liefdes"relatie"?
Je schrijft zelf in je reactie op M: "Over vreemdgaan: vind je vreemdgaan een uitdrukking van liefde?" Waarom zou liefde voor een ander dan degene die je partner is geen liefde kunnen zijn? Dan heb ik het niet over lust, of een one night stand, maar een liefde die je voelt voor iemand anders dan je "vaste partner". De enige ware weg te bewandelen is dan toch om die liefde te beleven, en niet weg te stoppen of te ontkennen? Ongeacht wat dat doet met je vaste partner. Immers: "Een partner die zegt "ik hou van jou" en je vervolgens voorwaarden probeert op te leggen (en dus je vrijheid probeert te beperken), houdt toch niet van jou?
Ben benieuwd naar je reactie.

Hartelijke groet,
Harry

Pieter Stuurman zei

Hallo Harry,

Bedankt voor je reactie.

Wanneer je liefde voelt voor iemand, dan betekent dit dat je waardering hebt voor diegene, dat je er waarde aan hecht en er zorg voor wilt dragen. Anders gezegd: ze wilt graag dat het goed gaat met het onderwerp van je liefde.

Als er werkelijk sprake is van liefde voor iemand, dan staat die iemand dus centraal. Dat betekent dat je daar aandacht aan zult geven, en door het geven van die aandacht, leer je hem/haar kennen. Het zal dan geen probleem zijn om te weten wat zal bijdragen aan het welzijn van de ander, of daar afbreuk aan zal doen.

Bij onvoorwaardelijke liefde staat de beleving en het welzijn van de ander dus centraal.

Als de ander jou beperkingen oplegt, is er bij die ander (op dat moment) geen sprake van liefde (het is immers voorwaardelijkheid). Dat zegt dus iets over (het ontbreken van) liefde van die ander voor jou. Maar dat zegt niets over jouw liefde voor die ander.

Wanneer je opmerkt dat de degene van wie je houdt, het onprettig vindt als je je fysiek uiting geeft aan liefde voor een ander, wat zou je dan -vanuit liefde- doen?

Samengevat: het is je eigen verantwoordelijkheid om op liefdevolle wijze uiting te geven aan jouw liefde voor een ander. Of het nu je partner is of niet.

Unknown zei

Met alle respect: dit klinkt als iemand willen bezitten.. het klinkt ook als controle willen hebben.. liefde is vrijheid.. als je partner gevoelens krijgt voor een ander, dan is dat zo... hoe handel je dan uit onvoorwaardelijke liefde? Niet door je partner bij je te willen houden.. niet door je partner te gaan haten..

Unknown zei

Zo enorm waar..! Als jij merkt dat degene van wie je houdt, fysiek uiting geeft aan liefde voor een ander... Laat je je partner uit liefde voor elkaar en uit liefde voor jezelf los..

Auteur: Mattie Duivis zei

Hoi Pieter,

Mooi stuk en mooie reacties.
Wat ik vooral merk in de reacties, is dat seks een issue is, voor velen, inzake onvoorwaardelijkheid.
Seks ontstaat door een hormonale reactie (oerinstinctief), ofwel lustgevoelens en daaruit de sexdaad als gevolg.
Seks kan m.i. het mooie gevolg zijn van liefde (ik laat onvoorwaardelijk weg omdat dat een pleonasme is zoals je schreef). Sex kan dus met iedereen (hormonaal) vanuit lust. Commitment voor degene van wie je houdt en daardoor lust voor een ander, om seks mee te bedrijven, niet toelaten, vanuit commitment, omdat je liefde voor hem/haar voelt en zijn/haar gevoelens niet wilt kwetsen, heeft m.i. met normen waarden te maken. Als je echter geen seks meer hebt met je partner, bvb omdat deze daar geen zin meer in heeft, dan blijft de hormonale drang bestaan voor jezelf en dan zul je op dat vlak voor jezelf moeten kiezen. Als dat volgens deze partner, die jou je hormonale drang ontzegt, niet kan, dan kan het,om dat feit, dus zo zijn dat de liefde 'overgaat'.

Groetjes,
Mattie