zaterdag 4 december 2010

Angst


Angst is lenen van ellende. Zoals een geldlening betekent dat je nu geniet van iets dat je later misschien verdient, zo betekent angst dat je nu lijdt onder iets dat later misschien gebeurt.

Mensen zijn alleen bang voor dingen die zouden kunnen gebeuren. Nooit voor dingen die op een moment werkelijk plaatsvinden. Angst gaat nooit over nu, maar altijd over de toekomst. Of die toekomst nou over vijf jaar, vijf minuten of over vijf seconden is, het maakt niet uit, het is altijd angst voor de toekomst.

Angst is een van de belangrijkste drijfveren van mensen. Een groot deel (volgens sommigen zelfs alles) van ons doen en laten is erop gebaseerd. Angst wordt door iedereen ervaren als een nare, negatieve emotie.

Er bestaan twee soorten angst: angst voor concrete zaken zoals oorlog of armoede of misdaad (doodsangst), en angst voor angst: angst voor de onprettige emotie zelf.


Om angst te pareren bestaan er twee mogelijke strategieën:

De eerste mogelijke strategie is bewustwording.

Je kunt jezelf wapenen tegen angst door jezelf bewust te maken van hetgeen er op je af komt. Als je weet wat er op je afkomt en hoe het er ongeveer uit zal zien, dan kun je voorzorgsmaatregelen nemen. Bijvoorbeeld het gevaar afwenden, of je ertegen beschermen. Deze strategie is gebaseerd op angst voor concrete zaken en kan soms inderdaad gevaar afwenden. Angst is daarom niet per definitie iets negatiefs: als de Duitsers in 1933 (toen Hitler aan de macht kwam), geweten hadden wat er op ze afkwam, dan zouden ze terecht bang geweest zijn. Dat was misschien geen fijn gevoel geweest, maar het had ze wel de mogelijkheid gegeven om er iets aan te doen. Met de strategie van bewustwording, wordt angst omgebogen naar handelen.

Het risico van de bewustwordingsstrategie is, dat de mogelijkheid bestaat dat je weliswaar uitvindt wat er op je afkomt, maar dat je tot de conclusie moet komen dat je er niets tegen kunt doen. Dat het gevaar zo groot is dat je jezelf er niet tegen kunt wapenen. Je kunt de angst dan niet ombuigen naar handelen, en die angst blijft dan dus bestaan, of wordt zelfs erger. En dan had je misschien beter kunnen kiezen voor de tweede strategie, maar dan is het te laat.

De tweede strategie is: bewustwording voorkomen.

Verdringing. Het is de bekende struisvogelpolitiek van ‘kop in het zand’. Door niet te willen weten wat er in het verschiet ligt, kun je jezelf wijsmaken dat er geen enkel gevaar dreigt. Het voordeel is dan dat je niet bang hoeft te zijn, en niets hoeft te doen. Je verdringt angst, en je hoeft die angst dus ook niet om te buigen naar handelen. Deze strategie is gebaseerd op angst voor angst; bang om bang te zijn. Het nadeel is, dat je dan geen idee hebt wat er gaat gebeuren, en dat je dus altijd onvoorbereid met problemen geconfronteerd zal worden. Dat terwijl veel van die problemen prima oplosbaar geweest zouden zijn als je vooraf wist dat ze zouden komen en hoe ze eruit zouden zien. Dan had je erop kunnen anticiperen. Maar de struisvogelstrategie blokkeert alle bewustwording, en dus ook bewustwording over hanteerbare problemen. Het is daarom niet mogelijk om eerst strategie 1 (bewustwording) te proberen, en vervolgens (als je erachter komt dat het probleem onoplosbaar is) alsnog te kiezen voor strategie 2 (onbewust blijven). Je kunt dingen namelijk niet ‘onweten’.

Dat is ook de reden waarom mensen die kiezen voor strategie 2 (onbewust blijven), altijd de mensen die kiezen voor bewustwording met alle mogelijke middelen zullen bevechten. De “onbewusten” kunnen hun eigen strategie alleen in de lucht houden door onwetend te blijven, en de groep “bewusten” is wetend, en daarmee besmettelijk. Dit is het mechanisme achter ‘killing the messenger’ en achter het afbranden van klokkenluiders.

Omdat angst voor angst niet om te zetten is naar handelen, maar alleen te hanteren is door verdringing, zal die angst altijd onder het oppervlak blijven bestaan. De energie ervan kan namelijk nergens een uitweg vinden, en wordt daarmee opgeslagen in het onderbewustzijn. Dat maakt mensen die ervoor kiezen zoveel mogelijk onbewust te blijven, zeer gevoelig voor nieuwe angsten. Ze zullen er alles aan doen om die te vermijden. Dat maakt ze extreem voorspelbaar en daarmee manipuleerbaar. Het enige wat daarvoor gedaan moet worden is ze attent maken op een gevaar dat van links komt (echt of onecht – dat maakt niet uit: ze willen het toch niet weten; ze kiezen ervoor onbewust te blijven), en ze zullen direct naar rechts gaan. Of andersom.

Ook de “bewusten” zijn manipuleerbaar: hou ze een bedreiging voor, en ze zullen eraan gaan werken om die bedreiging af te wenden of zich ertegen te beschermen. Door ze een uitgekiend nepgevaar voor te spiegelen, zullen ze reageren door te handelen op de manier die de manipulator wil. Deze groep vereist wel een veel meer geraffineerde politiek omdat ze door hun neiging de dingen uit te zoeken, ook snel achter de waarheid komen. Voordeel voor de manipulator is wel dat ze in dat geval bestreden zullen worden door de “onbewusten” en dat de manipulator dat dus niet zelf hoeft te doen.

Angst blijft daarmee het perfecte gereedschap voor iedereen die anderen wil besturen of overheersen. Angst is het belangrijkste vervoermiddel van macht. Het vervoert macht van de angstigen naar degenen die de angst genereren.

23 opmerkingen:

Anoniem zei

http://zaplog.nl/zaplog/article/rechtsangst

Succes, Ben

Eugenie van Ruitenbeek zei

Je kunt alleen maar je kop in het zand steken als je op je knieën ligt..

Pieter Stuurman zei

Of, je komt vanzelf op je knieën te liggen als je je kop in het zand steekt...

Anoniem zei

PPieter
Is angst in de basis niet een mechanisme, in het leven geroepen door ons "denken in overleven", dus essentieel voor ons 'levende wezens', om zo lang mogelijk te blijven functioneren als mens in deze tijd op deze plaats........!?
Kortom is angst niet onlosmakelijk verbonden aan mens zijn en ook dé manier om mensen sowieso te laten bewegen tot op zijn minst een verdedigende houding tegen alles wat 'het leven' bedreigt..?
Siegfried Bok noemt de mens niet voor niets "de naakte aap" met als enige overlevingsmechanisme 'het verstand' wat ons bijvoorbeeld heeft 'geleerd' het vuur te beheersen en dus de kou te doorstaan.....!
Pareren negeren of trotseren van angst lijkt eigenlijk dus tegen beter weten in handelen en min of meer 'suicidaal gedrag'......!

Pieter Stuurman zei

@ Anoniem,

Wat je aangeeft is een argument dat ik vaak tegenkom: angst is nuttig, want als we geen angst zouden hebben dan zouden we zomaar onze hand in het vuur steken en ons branden.

Maar dat we dat niet doen is geen gevolg van angst. Dat is het gevolg van het feit dat we weten wat er zal gebeuren als we onze hand in het vuur steken. Niemand die naast een barbeque zit is bang dat hij zijn hand erin zal steken. Hoe we ons moeten beschermen tegen acuut gevaar weten we prima. Hoe we moeten overleven weten we ook prima: spring niet van een flat, stap niet voor een aanstormende trein, steek je vingers niet in het stopcontact. Dat heeft niks met angst te maken.

Anoniem zei

Pieter
Angst voor pijn of dood doet ons niet van flats en voor rijdende treinen springen laat staan ons vingers in stopcontacten stoppen....toch....?

Pieter Stuurman zei

Precies anoniem. En daarom draagt angst niets bij aan ons overleven. Angst draagt daarentegen wel in hoge mate bij aan de miljoenen jaarlijkse doden door oorlog en geweld.

Anoniem zei

Pieter
ik wordt bang van jouw gedachtenkronkels

Pieter Stuurman zei

Niet doen hoor. Nergens voor nodig.

Mascha Roedelof, Bewust Leven Begeleider zei

Pieter, je artikel brengt me bij mijn column met de titel ‘Angst transformeren’ dat ik op 12 januari jl. schreef.

In mijn artikel met de titel ‘Kredietcrisis’ met als subtitel ‘de Zin van de Kredietcrisis’ en ook in mijn artikel ‘Macht – Onmacht’ schrijf ik over de werkingen van angst en de oorsprong daarvan.

Onze diepste angst is Existentiële angst: De angst om het bestaan. Dat gaat volgens mij dieper dan de angst fysiek niet te overleven. Je diepste angst is onvervuld te zijn. Je diepste angst is nietig te zijn. Je diepste angst is dat het er niet toe doet of jij er wel of niet bent (op deze aarde, in een relatie…). Je diepste angst is zinloosheid. Je diepste angst is controle te verliezen. Je diepste angst is niet-Zijn, op te lossen in het niets, het onbekende (en hier komt de angst voor de dood vandaan, de angst om gek te worden, de angst voor een orgasme).

Je diepste leegte is geen verbinding met jeZelf en de Bron voelen. Daar komen gevoelens van tekort vandaan: tekort komen, tekort gedaan, tekort doen.

Deze gevoelens voeden de angst.

Lees verder: http://www.hetbewustepad.nl/index.php?nws_id=41

Anoniem zei

Pffff eindelijk iemand die zegt wat ik al jaren denk. Elk willekeurig mens noemt mij vaak een pessimist, het tegendeel is waar........ik ben een optimist, maar geen blinde. En zeker niet blind voor alles wat er in de wereld gebeurd.

Anoniem zei
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Anoniem zei
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Anoniem zei
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Anoniem zei
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Anoniem zei
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Anoniem zei
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Anoniem zei
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Anoniem zei
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Pieter Stuurman zei

Een aantal reacties is door mij verwijderd zoals je hierboven kunt zien.

Het gaat hier om spam (reclame). Blijkbaar heeft de spambende de mogelijkheid ontdekt om op blogs hun boodschappen te storten.

Inhoudelijke reacties zullen door mij nooit verwijderd worden.

Anoniem zei
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Anoniem zei
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Anoniem zei
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.